МЕТОДОЛОГІЧНІ ПІДХОДИ ВИЗНАЧЕННЯ ПАРАМЕТРІВ АВТЕНТИЧНОСТІ В КОНТЕКСТІ НОМІНАЦІЇ ДЕРЖПРОМУ ДО СПИСКУ СВІТОВОЇ СПАДЩИНИ

Автор(и)

  • Олеся Чаговець Харківський національний університет міського господарства імені О. М. Бекетова https://orcid.org/0009-0007-9160-0210

DOI:

https://doi.org/10.32782/2411-3034-2025-38-7

Ключові слова:

автентичність, модернізм, ЮНЕСКО, Держпром, номінаційне досьє, нематеріальна спадщина, історико-культурний потенціал

Анотація

У статті розглянуто проблеми визначення та верифікації автентичності модерністської архітектури в контексті вимог Списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО. Увага приділена будівлі Державної промисловості (Держпром) у Харкові, яка з 2017 року перебуває у Попередньому списку ЮНЕСКО, однак досі не має завершеного номінаційного досьє. Мета дослідження полягає у виявленні методологічних інструментів, здатних комплексно охопити як матеріальні, так і нематеріальні характеристики об’єкта та сприяти підготовці номінації. Методи дослідження. У роботі здійснено аналіз і апробацію трьох підходів до оцінки автентичності: «Matrix for Authenticity», «Nara Grid» та «QAAM». Гіпотетичне моделювання дало змогу адаптувати зазначені методики до умов Держпрому та виявити ключові «опори» його автентичності. Результати дослідження та висновки. Окреслено вразливі чинники, які потребують ретельної реставраційної стратегії та управлінських рішень. За результатами проведеного аналізу обґрунтовано, що автентичність Держпрому має багатовимірний характер, включаючи соціальну пам’ять, символічний статус, культурний та індустріальний контексти. У цьому аспекті доцільним є використання номінаційного критерію (vi), який дає змогу інтегрувати нематеріальні смисли до структури номінаційного досьє. Стаття підкреслює значущість подальших професійних дискусій щодо інтерпретації автентичності модернізму та пропонує розглядати Держпром як тестовий приклад для оновлення методології оцінювання сучасної спадщини. Отримані результати мають прикладне значення для практики номінаційної підготовки, а також для формування ширшої наукової та суспільної дискусії про критерії автентичності.

Посилання

Jokilehto J. Questions about ‘authenticity’. ICOMOS Scientific Journal. 1994. № 3. P. 69–75.

The Nara Document on Authenticity: adopted in Nara / ICOMOS; UNESCO. Japan : Nara, 1994.

Labadi S. World Heritage, authenticity and post-authenticity: International and national perspectives. Heritage and Globalisation / Labadi S., Long C. (Eds.). London : Routledge, 2010. P. 66–84.

Falser M. S. From Venice 1964 to Nara 1994 – Changing concepts of authenticity? Conservation and Preservation: Interactions between Theory and Practice / Falser M. S., Lipp W., Tomaszewski A. (Eds.). Vienna, 2008. P. 115–132.

Muñoz Viñas S. Beyond authenticity. Art, Conservation and Authenticities: Material, Concept, Context / Hermens E., Fiske T. (Eds.). London : Archetype Publications, 2009. P. 33–38.

MacDonald S. Reconciling Authenticity and Repair in the Conservation of Modern Architecture. Journal of Architectural Conservation. 1996. Vol. 2. № 1. P. 36–54. https://doi.org/10.1080/13556207.1996.10785152

Prudon T. The Modern Movement and Sustainability: Yesterday, Today and in the Future. Docomomo Journal. 2011. Vol. 44. P. 4–7. https://doi.org/10.52200/44.A.TLAMA8ZJ

Смоленська С. О. Архітектура авангардного модернізму в Україні: генеза та спадщина : дис. … д-ра архітектури : 18.00.01 / М-во освіти і науки України, Нац. ун-т «Львів. політехніка». Львів, 2017. 447 с.

Pottgiesser U., Quist W. Multiple modernities in Ukraine. Docomomo Journal. 2022. Vol. 67. P. 2–11. https://doi.org/10.52200/docomomo.67.ed

Remizova О. Composition Methods of the Soviet Architectural Avant-Garde: Svoboda Square in Kharkiv. Docomomo Journal. 2024. Vol. 70. P. 28–35. https://doi.org/10.52200/docomomo.70.04

Швиденко О. О. Держпром у контексті світової архітектури : автореф. дис. … канд. архітектури : 18.00.01 / Харків. держ. техн. ун-т буд-ва та архіт. Харків, 2009. 20 с.

Швиденко О.О. Цінність та збереженість пам’яток архітектури 1910–1940-х років, що внесено до списку всесвітньої спадщини. Науковий вісник будівництва. 2014. Вип. 76. № 2. С. 10–14.

Duplantier M., Shtendera A. Historical and morphological role of the Derzhprom building in Kharkiv, Ukraine. Palimpsesto. 2022. Vol. 24. P. 5–7. https://doi.org/10.5821/palimpsesto.24.11887

Ліхолєтов Я. В., Пересьолкова Я. Г. Будинок Державної промисловості м. Харкова як об’єкт світової спадщини ЮНЕСКО. Пам’яткознавчі студії дослідників XXI ст. : зб. наук. ст. з пам’яткоохоронної роботи. 2024. Вип. IX. С. 19–26. URL: https://www.kursorlibrary.com/kss/book/75/19/26/3169 (дата звернення: 20.08.2025).

Cherkasova K., Chagovets O. A Study of the Kharkiv Architectural Avant-Garde: Challenges of Authenticity Preservation. Docomomo Journal. 2024. Vol. 70. P. 86–95. https://doi.org/10.52200/docomomo.70.11

Cherkasova K., Czahovets O. Das «DERSCHPROM»-Gebäude und die Pufferzone: Bewahrung der Authentizität im Rahmen des UNESCO Nominierungsprozesses. Der Wiederaufbau Österreichs nach dem Zweiten Weltkrieg – ein Modell für die Ukraine? Bilenkova S., Floegl H. (Eds.). Krems : University of Krems Press, 2025. P. 58–66. https://doi.org/10.48341/68V3-1X03

Черкасова К. Т. Умови номінації Будинку Державної Промисловості в Харкові до списку пам’яток Всесвітньої спадщини ЮНЕСКО. Пам’яткознавчі студії дослідників XXI ст. 2024. Вип. 9. C. 63–74.

The Criteria for Selection. UNESCO World Heritage Centre. 2025. URL: https://whc.unesco.org/en/criteria/ (дата звернення: 20.08.2025).

Derzhprom (The State Industry Building). UNESCO World Heritage Centre. 2017. URL: https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/ (дата звернення: 18.08.2025).

UNESCO. International List of Cultural Property under Enhanced Protection: Statement of Provisional Inclusion. Paris : UNESCO, 2024. 153 с.

Saving an Icon of Kharkiv Modernism. DOCOMOMO International. 2025. URL: https://docomomo.com/saving-an-icon-of-kharkiv-modernism/ (дата звернення: 18.08.2025).

Labadi S. World Heritage, authenticity and post-authenticity: International and national perspectives / Labadi S., Long C. (Eds). Heritage and Globalisation. London : Routledge, 2010. P. 66–84.

Van Balen K. The Nara Grid: An evaluation scheme based on the Nara Document on Authenticity. APT Bulletin: Journal of Preservation Technology. 2008. Vol. 49. № 2. P. 39–45.

Stovel H. Origins and influence of the Nara document on authenticity. APT. 2008. Vol. 39. № 2/3. P. 9–17.

Shah A. A., Chandrasekara, D., Naeem, A. Evaluating Authenticity in Heritage: A Quantitative Framework. Protection of Cultural Heritage. 2025. Vol. 23. P. 33–60. https://doi.org/10.35784/ odk.7111

Kono T. Recovery and Reconstruction of Cultural Heritage – the ICOMOS Matrix for Case Studies. International conference on reconstruction. The Royal Castle, Warsaw, Poland, 6–8 May 2018 / Marcinkowska M., Zalasińska K. (Eds.). Warsaw, 2018. P. 38–45.

Theophilos International Scientific Committee of ICOMOS. Authenticity from a European perspective: 30 years of the Nara Document on Authenticity : conference abstracts, 28–29 November 2024, Thessaloniki. URL: https://theophilos.icomos.org/wp-content/uploads/2024/11/20241128-Abstracts-v3.pdf (дата звернення: 18.08.2025).

White City of Tel-Aviv – the Modern Movement. UNESCO World Heritage Centre. 2003. URL: https://whc.unesco.org/en/list/1096 (дата звернення: 20.08.2025).

Berlin Modernism Housing Estates. UNESCO World Heritage Centre. 2008. URL: https://whc.unesco.org/en/list/1239 (дата звернення: 18.08.2025).

Asmara: A Modernist African City. UNESCO World Heritage Centre. 2017. URL: https://whc.unesco.org/en/list/1550 (дата звернення: 20.08.2025).

Bauhaus and its Sites in Weimar, Dessau and Bernau. UNESCO World Heritage Centre. 1996. URL: https://whc.unesco.org/en/list/729/ (дата звернення: 20.08.2025).

Rietveld Schröderhuis (Rietveld Schröder House). UNESCO World Heritage Centre. 2000. URL: https://whc.unesco.org/en/list/965/ (дата звернення: 18.08.2025).

Tugendhat Villa in Brno. UNESCO World Heritage Centre. 2001. URL: https://whc.unesco.org/en/list/1052 (дата звернення: 20.08.2025).

The Architectural Work of Le Corbusier, an Outstanding Contribution to the Modern Movement. UNESCO World Heritage Centre. 2016. URL: https://whc.unesco.org/en/list/1321 (дата звернення: 20.08.2025).

Fagus Factory in Alfeld. UNESCO World Heritage Centre. 2011. URL: https://whc.unesco.org/en/list/1368 (дата звернення: 20.08.2025).

Van Nellefabriek. UNESCO World Heritage Centre. 2014. URL: https://whc.unesco.org/en/list/1441/ (дата звернення: 20.08.2025).

##submission.downloads##

Опубліковано

2025-12-31