ІСТОРІЯ СТИЛЮ «ЦЕГЛЯНИЙ ЕКСПРЕСІОНІЗМ» В АРХІТЕКТУРІ ТА ПЕРСПЕКТИВИ ВИКОРИСТАННЯ ЙОГО ОСОБЛИВОСТЕЙ В УКРАЇНІ

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.32782/2411-3034-2025-38-1

Ключові слова:

цегла, цегляна готика, експресіонізм, міжвоєнний період, клінкер, цегляний експресіонізм, архітектурна композиція, пластика фасаду, кераміка, скульптура, архітектурна спадщина, реконструкція, цегляне будівництво, відбудова

Анотація

Ознайомлення з історією та специфікою стилю «цегляний експресіонізм» може суттєво вплинути на перспективи розвитку традиційного будівництва в Україні з застосуванням цегли та інших керамічних виробів. Ìåòîþ даної статті є виявлення особливостей архітектурного стилю «цегляний експресіонізм» та визначення його потенціалу для подальшого використання в сучасній українській архітектурі, зокрема в контексті повоєнної відбудови. Нами розглянуто історичні передумови виникнення стилю, його естетичні, конструктивні та символічні риси, а також перспективи адаптації цих прийомів та принципів у сучасному проєктуванні. Методи дослідження включають історико-архітектурний аналіз, джерелознавчий метод, метод порівняння, типологічний аналіз та візуально-графічну інтерпретацію. Також враховано практичний досвід проєктування та аналіз сучасного будівництва. Результати дослідження засвідчують, що цегляний експресіонізм є не лише історично значущим явищем, але й джерелом цінних формотворчих, технологічних та композиційних прийомів, які можуть бути використані в контексті сучасної української архітектури. Актуальним є використання емоційної виразності, тактильності матеріалу, орнаментальності фасадів та інтеграції мистецтв як реакції на потребу суспільства у глибшій ідентичності простору. Висновки. Прийоми цегляного експресіонізму можуть бути ефективно інтегровані у сучасну архітектуру України, а адаптація стилю сприятиме створенню гармонійного архітектурного середовища, що поєднує традицію з інновацією, особливо у сфері житлової та громадської забудов. Враховуючи високий художній потенціал стилю, його принципи можуть надати нового імпульсу розвиткові національної архітектури в умовах відбудови країни.

Посилання

Dejtiar F. The art of pattern is the legacy of our grandparents : review of The Thrilling Surface by Koen Mulder. ArchDaily. 2021. 8 November. URL: https://www.archdaily.com/967192/koen-mulder-on-the-brick-bond-as-a-composers-tool (дата звернення: 27.04.2025).

Garritzmann U. Tectonic expressions in brick architecture // CA2RE : Conference for Artistic and Architectural (Doctoral) Research : proceedings / ed. by C. P. Pedersen, C. Bundgaard, H. F. Gjelstrup. Aarhus : Arkitektskolen Aarhus, 2018. P. 370–379. URL: https://s3-eu-central-1.amazonaws.com/aarchdk/wp-content/uploads/2018/12/19162224/CA2RE-Proceedings-Aarhus.pdf (дата звернення: 27.04.2025).

Almssad A., Almusaed A., Homod R. Z. Masonry in the context of sustainable buildings: a review of the brick role in architecture. Sustainability. 2022. Vol. 14, № 22. Art. 14734. DOI: https://doi.org/10.3390/su142214734 (дата звернення: 27.04.2025).

Perlich B. Mittelalterlicher Backsteinbau in Europa : zur Frage nach der Herkunft der Backsteintechnik. Petersberg : Michael Imhof Verlag, 2007. 271 S. URL: https://www.academia.edu/44902024/Mittelalterlicher_Backsteinbau_in_Europa_Zur_Frage_nach_der_Herkunft_der_Backsteintechnik (дата звернення: 27.04.2025).

Tanck C. Die Geschichte der Kirchengemeinde St. Marien zu Lübeck. Tanck C., Maronde M. Salz der Erde – Licht der Welt: Evangelisch-Lutherische Kirche zwischen Trave und Elbe. Hinstorff Verlag, 2016. URL: https://www.kirche-ll.de/gemeinden/innenstadtgemeinden/st-marien/geschichte.html (дата звернення: 27.04.2025).

Potgeter W. Backstein-Rohbau im Zeitalter der Industrialisierung : Bautechnik des Sichtbacksteins im deutschen Sprachraum von der Zeit Schinkels bis zum Backsteinexpressionismus : Doctoral dissertation. Zürich : ETH Zürich, 2021. 528 S. DOI: https://doi.org/10.3929/ethz-b-000475553.

Taut B. Die Stadtkrone. Jena : Eugen Diederichs Verlag, 1919. 62 S. URL: https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/taut1919/0009/image,info (дата звернення: 27.04.2025).

Pehnt W. Die Architektur des Expressionismus. Ostfildern : Hatje Cantz Verlag, 1998. 368 S.

Schumacher F. Das Wesen des neuzeitlichen Backsteinbaues. München : Callwey Verlag, 1917. 151 S. URL: https://digitalisate.sub.uni-hamburg.de/recherche/detail?tx_dlf%5Bid%5D=384710 (дата звернення: 27.04.2025).

Scharvogel J. Neuer Hamburger Backsteinbau. Hamburger Backstein- und Klinkerbauten : Gestalt, Konstruktion, Material / hrsg. von D. Roos, F. Voormann. Hamburg : Staats- und Universitätsbibliothek Hamburg, 2011. S. 170–173. URL: https://epub.sub.unihamburg.de/epub/volltexte/2011/9935/pdf/978_3_86644_657_1_pdfa.pdf (дата звернення: 27.04.2025).

Schumacher F. Selbstgespräche – Erinnerungen und Betrachtungen. Berlin : Springer Verlag, 1949. 307 S. URL: https://fritzschumacher.de/gesellschaft/wp-content/uploads/Fritz-Schumacher-Selbstgespaeche-1949-OCR-opti-2.pdf (дата звернення: 27.04.2025).

Chilehaus. Photograph. Wikimedia Commons. URL: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/68/20230317_Chilehaus_02.jpg (дата звернення: 27.04.2025).

Klinkerfassade des Chilehauses. Photograph. Kulturnotizen. URL: https://www.kulturnotizen.de/was-soll-ich-mit-dem-schrott/ (дата звернення: 27.04.2025).

Kontorhaus Chilehaus in Hamburg-Altstadt : Arkaden von Richard Kuöhl an der Straße Pumpen. Photograph. Wikimedia Commons. URL: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/79/Chilehaus_%28Hamburg-Altstadt%29.Bauschmuck.Ku%C3%B6hl.Pumpen.1.29133.ajb.jpg (дата звернення: 27.04.2025).

Kontorhaus Chilehaus in Hamburg-Altstadt : Arkaden von Richard Kuöhl zur Burchardstraße. Photograph. Wikimedia Commons. URL: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ec/Chilehaus_%28Hamburg-Altstadt%29.Bauschmuck.Ku%C3%B6hl.Burchardstra%C3%9Fe.3.29133.ajb.jpg (дата звернення: 27.04.2025).

Portal der Kreuzkirche. Photograph. Wikimedia Commons. URL: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f1/Kreuzkirche_%28Berlin%29_Portal.JPG (дата звернення: 27.04.2025).

Terrakottaskulptur von Kuöhl : Fassade Adolf von Elm Hof. Photograph. Bilder aus Hamburg – Barmbek Nord. URL: https://bildarchiv-hamburg.com/photo/terrakottaskulptur-kuoehl-fassade-adolf-bilder-hamburg-barmbek-nord-KYgBQZPobY (дата звернення: 27.04.2025).

Ernst Barlach : Gemeinschaft der Heiligen. Sculptural relief. sh-kunst.de. URL: https://sh-kunst.de/ernst-barlach-gemeinschaft-der-heiligen/ (дата звернення: 27.04.2025).

Blick vom Domshof. Photograph. Deutsche BauZeitschrift. URL: https://www.dbz.de/artikel/dbz_Des_DBZ_Newsletters_Raetsels_Loesung_Die_Loesung_des_Raetsels_das_wir_Ihnen-2846944.html (дата звернення: 27.04.2025).

##submission.downloads##

Опубліковано

2025-12-31